YGS Ses Bilgisi Konu Anlatımı 2017

YGS Ses Bilgisi Konu Anlatımı 2017

Ygs Türkçe ses bilgisi  ve yazım olarak 2017 Ygs sınavında 1 soru çıkmaktadır. Dilimizde sesler ünlü ve ünsüz olmak üzere iki grupta incelenir. Bunlar Büyük Ünlü Uyumu ve Küçük Ünlü Uyumu olarak adlandırılır. Bunların da kendi içlerinde bazı özellikleri vardır. Bunları başlıklara altında şöyle sıralayabiliriz. Ygs ses bilgisi konu anlatımı ekol hoca dahil tüm öğretmenler tarafından öğretilen konular şu şekildedir.

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU

KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU

ÜNSÜZ BENZEŞMESİ

ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

SES DÜŞMESİ

SES TÜREMESİ

ÜNLÜ DARALMASI

KAYNAŞTIRMA HARFLERİ  (KORUYUCU ÜNSÜZLER)

ULAMA

A – Büyük Ünlü Uyumu

Türkçe’de 4’ü kalın ve 4’ü ince olmak üzere 8 ünlü vardır. ( a, ı, o, u ) kalın, ( e, i, ö, ü ) incedir. Sözcük diziliminde kalın ünlüden sonra kalın ya da ince ünlüden sonra ince ünlü gelmesi kuralını ifade eder.

Örnek olarak; Üşengeçlik= Ü – şen – geç – lik  ve Karanlık= Ka – ran – lık    gibi…

B – Küçük Ünlü Uyumu

Sözcük diziliminde düz ünlüden sonra düz, yuvarlak ünlüden sonra düz – geniş veya dar – yuvarlak ünlülerin gelmesi kuralını ifade eder.
Dudakların durumuna göre:

Düz Sesliler: a, e, ı, i  –  Yuvarlak Sesliler: o, ö, u, ü  –

Ağzın açıklığına göre:

Dar Sesli Harfler: ı, i, u, ü –  Geniş Sesli Harfler: a, e, o, ö

Örnek olarak; Patlıcan = a (düz) → ı (düz)   → a (düz)  ve  Seyirc= e (düz) → i (düz) → i (düz)

Mutlaka İnceleyin  YGS Paragraf Ana Düşünce Konu Anlatımı

C – Ünsüz Benzeşmesi

“Ünsüz uyumu” veya “Sertleşme” olarak da adlandırılabilir. Sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılırlar.

Sert ünsüzle (ç, f, h, k. p. s, ş, t) biten sözcüklere, süreksiz yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlayan bir ek getirildiğinde “c, d, g” ünsüzlerinin sertleşerek “p, ç, t, k” ünsüzlerine dönüşme-l sine “ünsüz benzeşmesi” denir.

Örnek olarak;  sokak + dan -> sokaktan  ve   balık + cı -> balıkçı

D – Ünsüz Yumuşaması

Ünsüz Değişimi” olarak da adlandırılabilir. Sözcük sonlarında yer alan süreksiz sert ünsüzlerden (ç, k, p, t) sonra ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde süreksiz sert ünsüzlerin yumuşayarak “b, c, d, g ” seslerine dönüşmesi olayına “ün süz yumuşaması” denir.

Örnek olarak ; Yurt+u  >  Yurdu  ve   Kitap+ın>Kitabın

E – Ses Düşmesi

Bazı sözcüklerin çekimlenirken veya türetilirken, seslerinden birisinin düşmesi olayına “ses düşmesi” denir.

Ünlü Düşmesi

Sözcüğün aslında bulunan bir ünlünün düşmesidir.

Örnek olarak ; “Yapraklar daha şimdiden sarardı.”

cümlesinde sözcüğün aslı “sarı”dır; “-ar-” eki geldiğinde sözcüğün sonundaki “ı” düşmüştür.

Ünsüz Düşmesi

Sözcüğün aslında bulunan ünsüzün, ek geldiğinde düşmesidir.

Örnek olarak; küçük – cük   — küçücük  ve   büyük – cek  — büyücek

F – Ses Türemesi

Tek heceli bazı sözcükler küçültme eki aldığında araya bir ünlü girer. Yine bileşen adların sonundaki ünsüzün ikizleştiği görülür. Aynı durum bu adların kimileri iyelik eki aldığında da görülmektedir. Buna “ses türemesi denir. Bu durum “üreme” veya “ses artması” olarak da adlandırılır.

Mutlaka İnceleyin  YGS Anlatım Bozukluğu Konu Anlatımı 2017

Örnek olarak; zan + etmek -> zannetmek,          af + olmak -> affolmak

G – Ünlü Daralması

“a, e” geniş ünlüleriyle biten sözcükler “-yor” eki ile çekimlendiğinde sözcüğün son hecesinde bulunan geniş ünlüler daralarak “ı, i, u, ü” ünlülerine dönüşür. Bu ses olayına “ünlü daralmasıdenir.

Örnek olarak; sakla + yor -> saklıyor   ve   dile + yor —> diliyor

H – Kaynaştırma Harfleri

Türkçede iki ünlü ses yan yana bulunmaz. Ünlü ile biten sözcüklere ünlü ile başlayan ekler getirildiğinde araya “n, s, ş, y ünsüzlerinden biri girer. Bu ses olayına “kaynaştırma“; harflere de kaynaştırma harfleri” denir.

Örnek olarak; Havayı     hava” sözcüğü “ı” ünlüsünü alırken “y” kay­naştırma harfini almıştır.

I – Ulama

Sessiz harfle biten sözcüklerin kendinden sonra gelen ve ünlü ile başlayan sözcüklere bitiştirilerek okunmasına “ulama” denir. Ulama yazıya geçirilmez, sadece okunuşta gerçekleştirilir.

Örnek olarak; Bakkaldan ekmek aldım.

Değerli öğrenciler, ygs hazırlık ses bilgisi konu anlatımı bilgiler vermeye çalıştık. Burada anlatılan dersler sizlere çalışma kitaplarında, ev derslerin, yaprak testlerde, soru bankalarında ve daha bir çok yerde karşınıza çıkmaktadır. Bu konuyu tam anlayabilmek için sürekli ders tekrarı ve bol bol soru çözmeyi unutmayınız.

 

YAZAR HAKKINDA

Mustafa YILMAZ Mustafa YILMAZ Hacettepe Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği mezunuyum. Fizik derslerine girdiğim için ana dalım fizik olmakla beraber biyoloji ve kimya konusuna da hakimim. Ayrıca, öğretmen arkadaşlarım ve öğrencilerle iletişimim sayesinde diğer dersler konusunda da yardımcı olabilirim.
Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Puan Hesaplayın
  • YORUM